Tuesday, 17 April 2018

Carwyn Jones threatens Llywydd with court


The Welsh Government  has threatened Elin Jones the Llywydd of the Assembly with court action if she allows a tory debate on the leak inquiry to go ahead. 

Such a move would be unprecedented.  For an executive branch of government to take the legislature to court is unheard of in any government within the UK. It’s the equivalent of Prime Minister Terresa May  taking John Bercow the Speaker of the House of Commons to Court for allowing a debate to go ahead.

In a press conference the Tory Leader of the Opposition

Andrew RT Davies said the government's action was "unprecedented and a direct challenge " to the legitimacy of the assembly.

The row hinges on a Welsh Conservative motion down for  a debate invoking a clause in the Government of Wales Act that would have forced the report  on the leak inquiry conducted by the Welsh civil services permanent secretary to be published.

An angry Mr Davies said he would not be "fobbed off by white collar civil servants".  He went on to say "There's a bloke who lost his life here. It's our duty as politicians to get answers.”

A Welsh Government spokesperson said: “This is much bigger than any single debate. The way section 37 is being interpreted by the Presiding Officer puts Welsh Government in the perverse position where we could be compelled to publish information without regard for any other laws or rights. We believe this is unlawful and given the significance of the issues surrounding section 37 we will seek proper determination by the courts.”

The office of the Llywydd said " I have taken advice and carefully considered your arguments. Having done so, I am not persuaded of the case which you have advanced. As a result, the motion remains scheduled for debate tomorrow."

So it looks as if the matter will now go to judicial review. 

Comment
Whatever the legal argument, the action looks again as if the Welsh government is being heavy-handed. Why use the nuclear option on the eve of a vote unless, of course, they have not got the numbers to win the vote? It draws attention again to the predicament the government finds itself following the events surrounding the cabinet reshuffle and the untimely death of Carl Sargeant.



Monday, 12 June 2017

Ystadegau'r etholiad

I ennill mwyafrif i ffurfio llywodraeth mae’n rhaid ennill dros 326 sedd yn y Tŷ Cyffredin. Fel y gwelwn ni methu ddaru bob plaid a dyna pam mae Teresa May yn ceisio gwneud cytundeb gyda’r 10 aelod o'r DUP er mwyn sicrhau ei gallu i reoli.                         

                                                                     Cyn yr etholiad
Ceidwadwyr            318                                                330
Llafur                       262                                                230
SNP                           35                                                  54
Dem Rhydd.              12                                                    9
DUP                          10                                                     8
Plaid Cymru                4                                                     3
Gwyrdd                       1                                                     1
Lleill                            8                                                  15



Seddi Cymru ble roedd newid:-
Ceredigion Plaid Cymru yn fuddugol dros y Democratiaid Rhyddfrydol gyda 104 pleidlais
Dyffryn Clwyd Llafur yn ennill y sedd oddi wrth y Ceidwadwyr gyda 2,379 pleidlais
Gwyr Llafur yn ennill y sedd oddi wrth y Ceidwadwyr gyda mwyafrif o 3,269
Gogledd Caerdydd Llafur yn ennill y sedd oddi wrth y Ceidwadwyr gyda mwyafrif o 4,174

Seddi mwyaf ymylol Cymru gyda llai na mil o bleidleisiau yn ôl Pleidiau Gwleidyddol.
Ceidwadwyr
Aberconwy mwyafrif 635 dros Lafur
Penfro Preseli mwyafrif 314 dros Lafur
Plaid Cymru
Arfon mwyafrif 92 dros Lafur
Ceredigion mwyafrif 104 Rhyddfrydwyr Democrataidd

Am y tro cyntaf ers y pedwaredd ganrif ar bymtheg does gan y rhyddfrydwyr ddim cynrychiolydd o Gymru. 

Collodd yr SNP 21 sedd yn yr Alban ar ôl i gambl wleidyddol Nicola Sturgeon yn galw am ail refferendwm ar annibyniaeth yn yr Alban fethu. 

Monday, 8 May 2017

Llafur yn cau'r bwlch

Ras dau geffyl rhwng y Ceidwadwyr a Llafur  ydi hi yng Nghymru yn ôl pôl piniwn diweddar ITV Cymru a Canolfan Llywodraethiant Cymru, Phrifysgol Caerdydd. 

Mae Llafur 5 pwynt i fyny ar yr un diwethaf gyda 35% a'r Ceidwadwyr i fyny 1 ar 41%.

Ond mae’r pleidiau eraill wedi cael ei gwasgu.

Mae Plaid Cymru i lawr 2 i 11%; y Democratiaid Rhyddfrydol  i lawr 1 i 7%;  UKIP i lawr 2 i 4% ar weddill i lawr hefyd i 2%

Er bod Llafur wedi cae’r bwlch ar y Ceidwadwyr yn y pythefnos ers y pôl diwethaf  ond mae’r tir mae nwy wedi ennill oddi wrth y pleidiau eraill ac nid wedi gwneud argraff o gwbl ar gefnogaeth y Ceidwadwyr. 

Yn ôl dehongliad yr Athro Roger Scully o brifysgol Caerdydd mae hun yn golygu bydd y Ceidwadwyr gyda 20 sedd yng Nghymru. Wedi ennill 9 sedd oddi wrth Lafur bydd 16 o seddi ar ôl gany blaid. 

Bydd Plaid Cymru yn dal hefo 3 a Democratiaid Rhyddfrydol gyda 1.

Bydd Plaid Cymru yn siomedig i weld bod y Ceidwadwyr dal ar drac i ennill Sir Fôn oddi wrth Lafur ac nid hwy er iddynt ddewis ei cyn arweinydd Ieuan Wyn Jones i’w cynrychioli yn yr ornest.

Mae’r pôl yn dangos ar ben canlyniad yr etholiadau lleol  nad yw Llafur am ildio  yn rhwydd ei lle fel y blaid fwyaf dylanwadol yng Nghymru.

Gan fod y cyfryngau wedi canol bwyntio ar yr ornest rhwng  Corbyn a May mae hun wedi newidio gobeithion y pleidiau eraill.


Ond heb os mae’r arolwg diweddar yma yn dal i ddangos bod Llafur ar ei ffordd o ildio ei choron fel plaid fwyaf y genedl Cymraeg.

Monday, 24 April 2017

Ceidwadwyr ar y blaen yng Nghymru

Yn ganol torf o  rhwng 2,000 a 3,000 o ddilynwyr brwd fe ddaeth Jeremy Corbyn i Gaerdydd I ddechrau ei ymgyrch i ennill yr etholiad cyffredinol. Dyma’r arweinydd cyntaf i ddod traws clawdd Offa.

Nid hawdd oedd clywed neges arweinydd Llafur roedd y system PA yn warthus, gyda rhai aelodau Llafur yn holi bod swyddogion y blaid yn creu difrod i’w arweinydd trwy natur y trefniant.

Ond fel dywedodd Carwyn Jones mae gan y blaid Lafur “mynydd i ddringo” i ennill grym. Ac mae’r pôl piniwn diweddar yn cadarnhau barn prif weinidog Cymru.

Gobaith Corbyn yw bydd y miliynau o’r aelodau newydd sydd gan ei blaid yn  trechu ar y garreg drws. Fel fase un o gymeriadau Daniel Owen yn dweud “Scarcely believe.”

Yn ôl pôl diweddar ITV Cymru  a Phrifysgol Caerdydd mae'r Ceidwadwyr yn bell yn y blaen hefo 40%(+12), Llafur 30% (-3), Plaid Cymru 13%(d.n.), Democratiaid Rhyddfrydol 8% (-1), UKIP 6% (-7), Gwyrdd 2% a Gweddill 1% (-1). 

Os trowch yr arolwg i seddi fel mae’r Athro Roger Scully wedi ei wneud bydd yn golygu  y Ceidwadwyr i fyny 10 sedd ar yr etholiad cyffredinol diwethaf gyda 21 o seddi sydd yn ei gwneud yn blaid fwyaf Cymru am y tro cyntaf ers blynyddoedd maith. Y rheswm mwyaf, pleidleiswyr UKIP yn troi atynt.

Llafur i lawr 10 sedd i 15 a dim newid I Blaid Cymru gyda 3 a’r Rhyddfrydwyr Democratiaid yn dal hefo 1.

Y deg sedd base'r Ceidwadwyr yn ennill  base Alun a Dyfrdwy, Pen-y-bont, De Caerdydd a Phenarth, Gorllewin Caerdydd, De Clwyd , Delyn, Dwyrain Casnewydd, Gorllewin Casnewydd, Wrecsam ac Ynys Môn.


Ond o bosib mae bod yn y blaen gymaint yn mynd i gael effaith ar y rhif o seddi enillwn hwy yn y diwedd. Mae’n gwrth-sythweledol, mwyaf yn y blaen yn y polau llai o seddi enillwch yn y diwedd

Ond dyma rhai elfennau sydd o bosib yn gwneud pethe yn fwy ansicr nag mae'r Athro Scully yn dehongli.

Yn gyntaf y mwyaf byd mae’r polau piniwn yn dangos y Ceidwadwyr yn y blaen mae hun yn mynd i leihau'r nifer sydd yn mynd i droi allan i bleidleisio. Os ydy’r canlyniad yn y ‘bag’ i’r Ceidwadwyr bydd na llai yn dueddol o drafferthu i bleidleisio. Mi fedrwch weld Llafur yn dal ei gafael ar seddi mae’r polau piniwn yn dweud dylent golli am fod y nifer ddaru bleidleisio yn isel.

Mae yna lawer yn casáu Corbyn ond yn gefnogol iawn o rhai aelodau seneddol Llafur yn eu hetholaethau. Beth wnewch chi? Ethol aelod Ceidwadol neu gefnogi aelodau seneddol Llafur sydd yn wrth-Corbyn. Fawr o ddewis, pleidleisio Llafur.

Maen na grŵp arall sydd yn gweld nad yw’n beth iach i’r wlad i adael Teresa May cael eu’i ffordd a rhoi mwyafrif  mawr iddi. Byddan yn cymryd piti ar Lafur wrth weld y polau piniwn ac ar y funud ddiwethaf yn rhoi ei phleidlais i’r iddynt.

Dyna pam rhaid cymryd y canlyniad o droi arolwg barn i seddi hefo pinsiad mawr o halen.

Thursday, 20 April 2017

Pa seddi fydd yn newid dwylo?


Pa seddi fydd o ddiddordeb i’r pleidiau yng Nghymru?

Mae’r ras yn dechrau gyda Llafur hefo 25 sedd, y Ceidwadwyr 11, Plaid Cymru 3, Rhyddfrydwyr Democrataidd 1. Sut fydd hi erbyn y diwedd?

Tro diwethaf yng Nghymru fe enillwyd y Ceidwadwyr 3 sedd 2 oddi wrth Lafur ac 1 oddi wrth y Rhyddfrydwyr Democrataidd. Fe gollodd Llafur 2 sedd i’r Ceidwadwyr ond enillwyd nwy 1 sedd oddi wrth y Rhyddfrydwyr Democrataidd.

Ond beth am y tro yma? O ddiddordeb mwyaf i ganlyniad yr etholiad ei hun ydi’r ras rhwng Llafur a’r Ceidwadwyr. Yn ôl y polau piniwn mae’r Ceidwadwyr yn bell yn y blaen gyda mantais o 20% ar Lafur. 

Ceidwadwyr v Llafur

Os fydd hynna yn cael ei throsglwyddo i seddi mae 'na fyny i wyth sedd Llafur yng Nghymru yn edrych yn fregus. Sef Pen-y-bont ar Ogwr ble mae gan Lafur dim ond 4.89% o fwyafrif. Wrecsam Llafur 5.60% ar y blaen; De Clwyd 6.85%; Delyn 7.83%; Alun a Dyfrdwy 8.09%; Gorllewin Casnewydd 9.00%. Ac os fydd pethe yn ddrwg I Lafur ar y noson fe all De Caerdydd 14.6% a Gorllewin Caerdydd gyda mwyafrif 17.7% disgyn. Fase hynna yn ddipyn o sioc, daeargryn gwleidyddol.

Llafur v Ceidwadwyr

Os bydd yna newid byd ar Lafur mae ei gobeithion am ennill yn ôl y Gwŷr lle mae’r Ceidwadwy yn dal y sedd gyda 27 pleidlais (0.10%) a Dyffryn Clwyd gyda mwyafrif o 0.67%. Ar noson dda I Lafur fe fedrwn ennill  Gogledd Caerdydd (4.18%), Gorllewin Caerfyrddin (8.4%) a Preseli Penfro (12.26%)

Pleidiau eraill yn herio'r ddau blaid mawr

Mae Llafur yn cael ei herio hefyd gan Blaid Cymru yn Ynys Môn a gan y Rhyddfrydwyr Democrataidd yn Ganol Caerdydd.

Os fydd y polau piniwn yn hollol anghywir mi all y
Democratiaid Rhyddfrydol herio’r Ceidwadwyr yn
Brycheiniog Maesyfed (12.73%) a Drefaldwyn (13.77%)

Ac mae’n siŵr bydd Plaid Cymru yn llygadu sedd y Rhyddfrydwyr Democrataidd yng Ngheredigion. Yr her - mwyafrif o 8.20%.


Ond un peth fydd  yn hollol sicr disgwyliwch yr annisgwyl ar y noson. Dyna sydd yn gwneud etholiad cyffredinol mor ddiddorol. Bydd llawer i geffyl blaen yn cael ei siomi, hwre dywedaf am hynny.

Tuesday, 18 April 2017

Etholiad Cyffredinol 2017

“Rydym angen etholiad cyffredinol ac rydym eisio un nawr.”geiriau Teresa May tu allan i rif deg wrth gyhoeddi etholiad cyffredinol am 8 Mehefin.

Dyna’r u-bedol mwyaf mae’r prif weinidog wedi gwneud erioed. A pwy mae hi yn beio am yr ail etholiad cyffredinol yn ychydig dros 2 mlynedd? Yr wrth bleidiau wrth gwrs.

Mae eisio undod yn San  Steffan tra mae’r wlad yn trafod termau’r ysgariad o Ewrop. Eu bai nwy ydi’r cyfan! Er iddi gael ei ffordd yn rhwydd ar ergydio Erthygl 50.

Na'r unig reswm mae’r dyddiad wedi ei enwi ydi fantais bleidiol, mae’r blaid Geidwadol dros 20 pwnt  ymlaen yn y polau piniwn ac mae hi am chwyddo ei mwyafrif yn Dŷ’r Cyffredin.

Pum gwaith mae wedi mynnu na fydd yna etholiad cyffredinol tan 2020.

Yn Fehefin wrth lansio eu hymgyrch am arweinyddiaeth eu plaid dywedodd “Ni ddylai fod yna Etholiad Cyffredinol tan 2020.”

Wedyn yn Hydref 2016 dywedodd mewn cyfweliad gyda’r BBC “Beth da ni angen ydi sefydlogrwydd. Rydych wedi sôn am y sefyllfa economaidd ac am y farchnad, mewn gwirionedd beth mae’r farchnad eisio ydi sefydlogrwydd.”
Roedd yn iawn ar hwnna o beth fel danom ni’n gweld beth sydd wedi digwydd i’r bunt ers ei chyhoeddiad bore ‘mha.

Fe ddywedodd llefarydd ar eu rhan yn Dachwedd 2016 “ Mae’n sefyllfa yn hollol  glir ni ddylif fod yna etholiad tan 2020 – dyna ydi dal barn y prif weinidog.”

Eleni yn dechrau mis Mawrth fe ddywedodd llefarydd ar eu rhan pan ofynnwyd cwestiwn am etholiad cyffredinol buan “Rydio ddim am ddigwydd, rydio ddim yn rhywbeth mae yn cynllunio i neud nag yn dymuno gwneud.”

Ac erbyn diwedd y mis fe ddywedodd llefarydd ar eu rhan “Does 'na ddim newid y lein safbwynt ar etholiad cyffredinol buan. Ni fydd yna etholiad cyffredinol.”

Beth sydd wedi newid eu meddwl – mantais wleidyddol yn unig. Mae wedi gweld sefyllfa Llafur yn wan ac mae am gymryd mantais. Dim egwyddorion uchel ond oportiwnistiaeth wleidyddol.

Monday, 10 April 2017

Hollt y Ceidwadwyr


Pan benderfynodd Mark Reckless i adael UKIP fe gyhoeddodd y Ceidwadwyr ei fod am ymuno a’i grŵp   yn y Cynulliad.

Fe ddisgrifiwyd yr achos fel rhiw fath o fuddugoliaeth i’r Ceidwadwyr yn y bae – ar unwaith nwy oedd yr wrthblaid fwyaf yn Bae Caerdydd ac roedd Andrew RT Davies nawr yn medru galw ei hun yn ‘arweinydd yr wrthblaid’ - er nad oes y fath beth yn bodoli yn swyddogol.

Swyddogion y grŵp Ceidwadol oedd yn actio fel ‘minders’ i Mark Reckless wrth ei symud o gwmpas y Bae i ddarlledu a rhoi cyfweliadau i’r wasg a’r cyfryngau

Ond mae’r brolio nawr wedi troi yn rhywbeth chwerw. Yn gyntaf fe gwynodd aelodau seneddol y blaid Geidwadol nag oedd gan y blaid yr hawl i dderbyn Mark Reckless I fod yn rhan o’r grŵp.

Ac mae’r colofnydd yma ar ddeall fod ffynonellau uchel yn y blaid Geidwadol wedi gofyn I Andrew RT Davies ymddiswyddo dros y mater a bod yr ACau Ceidwadol wedi "peryglu" eu safleoedd wrth ganiatáu i Mark Reckless ymuno â nhw.

Wedyn dros y Saboth fe aeth Aelod Cynulliad Ceidwadol Mynwy, Nick Ramsay, ar yr awyr i fynegi ei farn. Ac nid farn o gefnogaeth i’w arweinydd yn y bae oedd. Ond cwestiynu nath y bonheddwr o Fynwy ble yn union oedd e'n  sefyll. Nid oedd yn gwybod bellach a oedd yn aelod o grŵp Ceidwadol yn y Cynulliad yn dilyn y digwyddiadau.

Ac nid e oedd yr unig un o’r grŵp oedd yn anhapus, mi roedd yna dau arall wedi codi eu gofidion am y penderfyniad yn ôl pob tebyg.

Er bod arweinydd y Ceidwadwyr Andrew RT Davies yn mynegu nad oedd y cyfansoddiad wedi ei atal er mwyn croesawu Mr Reckless i'r grŵp, a bod y grŵp wedi cytuno'n "unfrydol" i'w groesawu.

Holltiad yn rhenciau’r blaid ydi’r peth diwethaf mae’r Ceidwadwyr eisio wrth ymladd i ennill seddi ar Cynghorau Cymru. Ond mae’n debyg bydd y ffrae rhwng aelodau’r cynulliad ac aelodau seneddol ac arweinyddion y blaid Geidwadol yn Llundain yn rhedeg am dipyn bellach yn sicr.

Roedd yna anhapusrwydd yn erbyn Andrew RT Davies ar ôl canlyniadau sâl etholiad y Cynulliad ac roedd rhai eisio fo ymddiswyddo ar y pryd. Nawr fydd y pwyso yn cynyddu arno i fynd.